De commissie stelt zich voor

De Commissie vraagfinanciering mbo bestond uit vijf leden: Jolande Sap, Joke Elzenaar, Corine Korrel, Sabine Bolhuis en Marjolein Jansen Zij hadden vooraf elk een eigen idee hoe je scholing zo kunt regelen dat leren weer aantrekkelijk wordt voor mensen die maximaal een mbo-opleiding hebben. Het rapport ligt er nu. Wat vinden zij opvallend aan het advies?

Jolande Sap (voorzitter):

‘Ontwikkelen geeft zekerheid’

“Leren moet een vanzelfsprekend onderdeel van het leven zijn, ongeacht je opleidingsniveau. Doorleren wordt de nieuwe sociale zekerheid van deze tijd. Ontwikkelen geeft zekerheid in een tijd van razendsnelle technologische verandering. Vraagfinanciering is hierbij het meest effectieve instrument.”

Jolande Sap is voorzitter van de Commissie vraagfinanciering mbo.

Lees hier het hele interview.

Jolande-Sap3.jpg

Sabine Bolhuis (TechniekFabriek NS):

‘Aansluiten op persoonlijke situatie’


Geen ‘baan voor het leven’

“Leren doe je vooral in de praktijk, zéker wanneer je aan het werk bent en niet meer in het initiele onderwijs zit. Iedere dag weer; omdat je iets meemaakt, iets interessant vindt of iets nieuws hebt gekocht waarvan je niet weet hoe het werkt. In je professionele leven stopt leren niet opeens wanneer je na school gaat werken, het blijft belangrijk. Zeker in de huidige tijd, waarin een ‘baan voor het leven’ niet meer bestaat, maar er continue nieuwe ontwikkelingen zijn. Zowel ín je werk, als wanneer je op zoek bent naar ander werk is het essentieel om je te blijven ontwikkelen.”

Vormen van leren verbinden

“Je situatie is dan natuurlijk wel anders: je werkt, krijgt een gezin, hebt wellicht nog andere zorgtaken, en daardoor komt leren in een hele andere context te staan. Iedereen leert iedere dag op zijn eigen manier, en door die ervaring leer je het allermeest. De uitdaging is dus om verschillende vormen van leren met elkaar te verbinden: formele onderdelen van een opleiding, met bijbehorende diploma’s en certificaten, met het leren op een informele manier, in de praktijk op het werk, of in privé situaties.”

Meer regie nemen

“Dat lukt alleen als je leren individueel benadert vanuit de praktijk waar iemand dagelijks in werkt en leeft. Ga uit van wat mensen al kunnen en kennen, en zorg ervoor dat dat onderdeel is van wat we zien als scholing. Samen moeten we – werkgevers, werknemers, onderwijs en overheid – leermogelijkheden bieden die aansluiten bij die persoonlijke situatie. Neem de praktijk als uitgangspunt, in plaats van het onderwijssysteem. Zo kunnen mensen meer regie nemen om te leren wat zij nodig hebben.”

Sabine Bolhuis is manager TechniekFabriek NS, de bedrijfsvakschool verantwoordelijk voor alle MBO-opleidingen voor monteurs bij NS.

Sabine-Bolhuis.jpg

Corine Korrel (VMBO On Stage):

‘Er zijn veel stoplichten die op rood staan’


Onjuist beeld

“Al tien jaar werk ik met en voor vmbo-leerlingen. Die groep vormt straks een meerderheid van de Nederlandse beroepsbevolking, dus is het maatschappelijk en economisch belang groot. De doelgroep voor ons advies is voornamelijk afkomstig van (v)mbo. Van deze groep bestaat het beeld dat zij niet gemotiveerd is om te leren en de urgentie niet ziet. Dat beeld klopt niet.”

Ideale wereld

“Voor dit rapport deden wij straatinterviews. Een van de vragen was: ‘Stel je de ideale wereld voor waar geld voor scholing geen probleem is. Welke cursus of opleiding zou jij dan doen?’ Dan zie je mensen opveren en enthousiast worden. Ze hadden allemaal een droom en een ambitie.”

Veel stoplichten

“Mensen willen wel graag, maar er zijn veel stoplichten die op rood staan: de kosten zijn hoog, geen tijd, zorgtaken, de combinatie scholing, werk en prive is zwaar, de werkgever geeft weinig ruimte. Zoals een van de geïnterviewden zei: ‘Als je met een punaise in je schoen loopt, is het moeilijk om vooruit te kijken’.”

Individuele support

“Ik ben ervan overtuigd dat mensen meer zullen deelnemen aan Leven Lang Leren als zij concreet en praktisch ondersteund worden. Een individuele leerrekening is een belangrijke start. Ook zal een toegankelijke gesprekspartner (adviseur) van belang zijn, iemand die op een positieve manier meedenkt over welke opleiding passend is en in contact blijft tot na afronding van de scholing. Individuele support en advies zijn heel belangrijk in dit advies. Mensen willen graag. Het kan. Dan moeten we het nu gaan doen.”

Corine Korrel is oprichtster van VMBO On Stage.

Corine-Korrel.jpg

Marjolein Jansen (VU):

‘Ga uit van waar mensen blij van worden’


Regionale afspraken

“In ons advies dringen wij aan op meer waardering voor leren in de praktijk. Alle initiatieven die daartoe eerder zijn genomen, zijn helaas veelal verzand in bureaucratie en regels. Dat willen we doorbreken door werkgevers en onderwijsinstellingen regionaal afspraken te laten maken over hoe praktijkervaring meetelt en welke praktijkervaring meetelt.”

Nuttig bezig zijn

“Als je een leven lang leren wilt stimuleren, dan moet je uitgaan van waar mensen blij van worden en energie van krijgen. Vaak hebben ze een heel helder beroep voor ogen dat zij willen uitoefenen. Mensen willen nuttig bezig zijn en waardering krijgen voor hun bijdrage aan werk of de maatschappij. Veel mbo-opgeleide mensen willen daarnaast hun vakmanschap tonen. Dáár moeten we bij aansluiten en niet bij de systemen van onderwijs of sociale voorzieningen. Daarin verschilt ons advies echt van andere adviezen over dit onderwerp.”

Vakmanschap waarderen

“Natuurlijk is de formele leeromgeving van een school – met lessen rekenen, Nederlands, Engels en burgerschap - belangrijk. Die legt immers een goede basis voor doorleren en actieve deelname aan onze samenleving. Maar hoe waarderen we vakmanschap en de ontwikkeling die na de schoolbanken wordt opgedaan? Vaak geldt daarbij dat collega’s elkaar waarderen omdat zij dezelfde taal spreken en weten waar het over gaat.”

Bindende afspraken in regio

“Om die competenties te waarderen en een civiel effect te geven, is het noodzakelijk om binnen de regio bindende afspraken te maken hoe je dat doet. Zo zorg je ervoor dat collega-bedrijven durven te steunen op de leermeester van een ander bedrijf. Gebeurt dat niet, dan zal de doorstroom van medewerkers stokken en verliezen professionals de motivatie om te investeren in zichzelf. En dat kunnen de medewerkers én de maatschappij zich uiteindelijk niet veroorloven.”

Marjolein Jansen is vice voorzitter College van bestuur Vrije Universiteit Amsterdam. Daarvoor was zij vier jaar lid van het College van bestuur van de vakinstelling Scheepvaart en Transportcollege in Rotterdam.

Marjolein-Jansen.jpg

Joke Elzenaar (Bestuursacademie Nederland):

‘Het is een mythe dat ouderen niet kunnen leren’


Aanpassen

“Ben je op dit moment 50 jaar, dan moet je nog 17 jaar werken voordat je met pensioen gaat. En misschien langer. In die tijd verandert jouw werk. Dat is zeker. Je moet je aanpassen. Je moet blijven leren. Want misschien wil je van baan veranderen, of misschien móet je van baan veranderen. Door digitalisering zijn er bijvoorbeeld bij banken en verzekeraars duizenden banen verdwenen.”

Vooruit kijken

“De toekomst is dat je niet meer een leven lang bij een werkgever blijft maar bij meer werkgevers zult werken. Je zal zelf up-to-date moeten blijven. Nu scholen mensen zich bij als het eigenlijk te laat is en als ze hun baan kwijtraken. Het wordt de kunst om vooruit te kijken. Hoe ontwikkelt mijn werk zich? En je af te vragen wat jij nodig hebt om in de toekomst een plek te blijven vinden op de arbeidsmarkt.”

Cultuurverandering

“De gedachte ‘ik heb een diploma dus ga nooit meer naar school’ is onbestaanbaar. Op het gebied van leren en werken is echt een cultuurverandering nodig. Bij werkgevers en bij werknemers. Leren bij ouderen wordt te weinig gestimuleerd. Bedenk wat je leuk vindt en waar je interesse ligt. De uitdaging is om in beweging te blijven. Je moet je hersens blijven trainen. Het is een mythe dat ouderen niet meer kunnen leren. Het gaat hooguit minder snel. Maar je moet blijven leren om zelf de regie te houden op je werkzaam leven. Ik hoop dat het rapport dat duidelijk maakt.”

Joke Elzenaar is directeur van Bestuursacademie Nederland. Zij heeft 25 jaar managementervaring in beroepsonderwijs en bedrijfsopleidingen.

Joke-Elzenaar.jpg

Colofon

Dit e-zine is gemaakt door een mediateam van
magazine-on-the-spot.nl in opdracht van de commissie-Sap.

Coördinatie: Robin Ouwerkerk
Eindredactie: Eric Went
Teksten: Marcel Bril, Anje Romein en Robin Ouwerkerk
Fotografie: Edwin Weers (Jolande Sap, In de praktijk), Jeroen Poortvliet (Michaël van Straalen), Christiaan Krouwels (Mariëtte Hamer)
Vormgeving: Lisanne Gottenbos

Logo MotS.svg