Ga direct naar:

Jolande Sap

Rapport

Verder lezen

Jolande Sap, voorzitter Commissie vraagfinanciering mbo

“Doorleren wordt de nieuwe sociale zekerheid”

De baan voor het leven bestaat niet meer. Jezelf blijven ontwikkelen en scholen worden steeds belangrijker. Het geeft mensen de veerkracht en het zelfvertrouwen om een duurzame positie op de arbeidsmarkt te behouden. Dat is in het belang van het individu, de samenleving én de Nederlandse economie. Hoe organiseren we dat? Een commissie onder leiding van econome en oud-politica Jolande Sap zocht het uit.

Wat was de aanleiding voor dit advies?
“Het begon met een verzoek van de Tweede Kamer aan de minister om te onderzoeken of vraagfinanciering ook in het mbo een geschikt instrument is om een leven lang leren te versterken. Daarachter ligt de gedachte dat middelbaar beroepsonderwijs meer afgestemd moet worden op wensen en behoeften van volwassenen. Waarbij mensen zelf de regie krijgen over de middelen en het aanbod beter aansluit bij de vraag.”

Met welke vraagstelling ging de commissie aan de slag?
“Ondanks alle discussie en beleid, nemen volwassenen met een opleiding tot en met mbo-niveau 4 nu minder deel aan scholing dan tien jaar geleden. Van de hoger opgeleiden volgt 50 procent een cursus, maar onder lager opgeleiden is dat gedaald tot slechts 20-30 procent. Dat is alarmerend. Wat gaat hier mis, waarom lukt het niet? Onderzoek van de commissie wijst uit dat het niet aan de motivatie ligt. Het heeft te maken met geld, tijd, het aanbod en gebrek aan stimulans. Voor een echte doorbraak is een totaalaanpak nodig, waarbij al deze aspecten worden meegenomen.”

Tekening-JS.jpg

Wat is hiervoor nodig?
“Een stevige ambitie en een cultuuromslag: leren moet een vanzelfsprekend onderdeel van het leven zijn, ongeacht je opleidingsniveau. Doorleren wordt de nieuwe sociale zekerheid van deze tijd. Ontwikkelen móet in een tijd van razendsnelle technologische verandering. Vraagfinanciering is hierbij het meest effectieve instrument. Daarbij koppelen we de financiële middelen direct aan degene die scholing volgt. We hopen dat dit voorstel en ons geraamde budget worden opgenomen in het Regeerakkoord.”

De commissie beveelt een individuele leerrekening aan. Wat is dat precies?
“Een opleidingsbudget dat van jou persoonlijk is en waarmee je gedurende je arbeidzame leven cursussen, opleidingen of een ervaringscertificaat kan financieren. De rekening wordt gevuld door overheid, werkgevers en eigen stortingen. Naarmate je meer initieel onderwijs hebt genoten, is de overheidsbijdrage lager. We adviseren dat de overheid hier de komende kabinetsperiode 600 miljoen euro voor uittrekt en de volgende periode nog eens zo’n bedrag. Eenzelfde deel moet van de werkgevers komen. Doel is om daarmee de deelname aan scholing van mensen met een opleiding tot en met mbo-niveau 4 naar 50 procent te krijgen.”

Welke rol spelen het nationale scholingspact en de deltacommissaris?
“In het scholingspact worden afspraken vastgelegd tussen de landelijke overheid, werkgevers, werknemers, opleidingsinstellingen en regio’s. Over de gezamenlijke ambitie, de investeringen en de maatregelen die daarvoor nodig zijn. De deltacommissaris zorgt dat dit pact er komt, doorbreekt de Haagse kokers en jaagt de uitvoering op regionaal niveau aan. Dat zal nog een hele klus worden, dat realiseren wij ons.”

Een van de belemmeringen is het inflexibele aanbod. Hoe ziet de commissie dat?
“We willen alle vormen van leren benutten: in de avonduren, op de werkplek, digitaal, in kleine groepen. Daarvoor moeten drempels in wet- en regelgeving worden geslecht, zodat opleidingsinstellingen meer maatwerk en flexibiliteit kunnen bieden. Met een digitaal competentiepaspoort willen we zichtbaar maken wat iedereen al kan en weet, zodat mensen eenvoudiger vrijstellingen kunnen krijgen en een persoonlijke opleidingsroute kunnen kiezen.”

Hoe reageren betrokkenen tot nu toe?
“Ik proef uit de gesprekken dat ons gevoel van urgentie wordt gedeeld en er breed draagvlak is voor de voorstellen die we doen. Alle betrokkenen realiseren zich dat er meer moet gebeuren om de snelle veranderingen op de arbeidsmarkt het hoofd te bieden. De kloof tussen hoger en lager opgeleiden kan en moet overbrugd worden. Als we de randvoorwaarden goed organiseren, krijgen mensen de nodige steun in de rug om regie over hun eigen arbeidsloopbaan te kunnen nemen.”

Vijf aanbevelingen

De commissie-Sap doet in het rapport Doorleren Werkt vijf aanbevelingen. We vatten ze kort samen.

Aanbevelingen.jpg
Aanbeveling01.svg

Elke Nederlander krijgt na afronding van het initiële onderwijs een individuele leerrekening, toegankelijk via DigiD. De rekening wordt gevuld door de overheid, werkgevers en werknemers. Het geld is bedoeld voor scholing en ontwikkeling. Gemiddeld gaat het om een bedrag van 40.000 euro per persoon, gedurende de arbeidsloopbaan vrij te besteden aan opleidingen.

Aanbeveling02.svg

Doorbreek de verkokering in het beleid door een deltacommissaris te benoemen die de regie krijgt over alle overheidsmiddelen voor leven lang leren. Hij of zij zorgt dat er een nationaal scholingspact komt en jaagt de uitvoering in de regio’s aan.

Aanbeveling03.svg

Stel een gezamenlijke ambitie en maak daarover afspraken tussen overheid, werkgevers, werknemers, opleidingsinstellingen en regio’s in het nationaal scholingspact. Het pact beslaat twee kabinetsperiodes. In elke periode wordt het overheidsbudget voor leven lang leren verhoogd met 600 miljoen euro, onder voorwaarde dat werkgevers bereid zijn eenzelfde investering te doen.

Aanbeveling04.svg

Stimuleer een regionale ondersteuningsstructuur met kennis van de arbeidsmarkt en scholingsmogelijkheden in de regio. Deze ondersteuning staat dicht bij de mensen zelf en biedt waar nodig een steun in de rug.

Aanbeveling05.svg

Benut alle vormen van leren door drempels in wet- en regelgeving voor een flexibel scholingsaanbod voor volwassenen te slechten en afspraken te maken over voldoende leerbanen. Opgedane kennis en ervaringen worden inzichtelijk gemaakt in een digitaal competentiepaspoort, een DigiCV. Volwassenen behouden hun leven lang het recht om een startkwalificatie te behalen of hun taalvaardigheden op niveau te brengen.

Verder lezen…

Het hele advies van de Commissie vraagfinanciering mbo – Doorleren Werkt – vind je hier.

De commissie-Sap liet onderzoek verrichten en voerde rondetafelgesprekken om te komen tot haar advies.

CentERdata onderzocht in hoeverre werknemers met een opleiding tot en met mbo4 belangstelling hebben voor het volgen van een opleiding. Dat rapport vind je hier.

In rondetafelgesprekken werd in kaart gebracht hoe het nou komt dat mensen met maximaal een mbo-diploma minder opleidingen volgen tijdens hun werk. Maar ook werden oplossingsrichtingen aangedragen, experimenten geopperd en streefcijfers genoemd.

Analyse

Visie

Streefcijfers, experimenten, hartenkreten

rapport.jpg